De Week van de Overgang wordt elk jaar van 8 tot 14 maart georganiseerd om bewustzijn te creëren over de overgang bij vrouwen en de impact ervan op hun leven, inclusief hun functioneren op de werkvloer. Bedrijfsartsen zien medewerkers in hun spreekkamer die door deze fase gaan, een periode die vaak gepaard gaat met zowel fysieke als psychologische veranderingen.
De overgang is een natuurlijke levensfase voor vrouwen, maar de symptomen kunnen variëren van mild tot ingrijpend, wat kan leiden tot werkgerelateerde uitdagingen. Het is belangrijk dat bedrijfsartsen goed geïnformeerd zijn over de symptomen, de impact op het werk en de mogelijkheden om werknemers te ondersteunen. In dit artikel worden wetenschappelijke inzichten gedeeld en praktische handvatten om effectief in te spelen op de behoeften van werknemers die de overgang doormaken.
Wat is de overgang?
De overgang, ook wel de menopauze genoemd, is de periode in het leven van een vrouw waarin haar menstruatie stopt en de hormonale veranderingen zich voordoen. Dit gebeurt gemiddeld rond de leeftijd van 50 jaar, maar het kan eerder of later beginnen. De overgang wordt vaak onderverdeeld in drie fasen:
- Perimenopauze: De jaren voorafgaand aan de menopauze, waarin de hormonale veranderingen beginnen. Vrouwen ervaren vaak onregelmatige menstruaties en symptomen zoals opvliegers en stemmingswisselingen.
- Menopauze: Dit wordt officieel gediagnosticeerd wanneer een vrouw 12 maanden achtereen geen menstruatie heeft gehad. De menopauze zelf markeert het einde van de vruchtbare periode.
- Postmenopauze: De periode na de menopauze, die kan duren tot ver na de 50e levensjaar. Vrouwen kunnen blijven worstelen met symptomen zoals slaapstoornissen, droge huid of pijnlijke gewrichten.
Psychologische en fysieke impact van de overgang op de werkvloer
De overgang kan zowel fysieke als psychologische symptomen veroorzaken, die niet alleen het welzijn van medewerkers beïnvloeden, maar ook hun prestaties op de werkvloer.
Fysieke symptomen:
- Opvliegers en nachtelijk zweten: Dit is een van de meest voorkomende symptomen van de overgang, en het kan leiden tot slaapstoornissen en vermoeidheid.
- Gewrichts- en spierpijn: Door de daling van oestrogeen kunnen vrouwen meer last krijgen van gewrichts- en spierpijn, wat kan leiden tot verminderde mobiliteit en ongemak.
- Gewichtstoename: Veranderingen in metabolisme kunnen leiden tot gewichtstoename, wat het energieniveau beïnvloedt.
Psychologische symptomen:
- Stemmingswisselingen en prikkelbaarheid: De hormonale schommelingen kunnen leiden tot gevoelens van prikkelbaarheid, angst of depressie. Dit kan de werkrelaties beïnvloeden en de productiviteit verminderen.
- Geheugen- en concentratieproblemen: Vrouwen kunnen moeilijkheden ervaren met concentreren of het geheugen, wat hun prestaties en efficiëntie beïnvloedt.
- Slaapstoornissen: Nachtelijk zweten en onrustige slaap kunnen leiden tot vermoeidheid overdag, wat de werkcapaciteit vermindert.
De impact van de overgang op de werkprestaties
Een recent onderzoek van de Universiteit van Warwick toonde aan dat een aanzienlijk aantal vrouwen tijdens de overgangsperiode meldde dat hun productiviteit afnam. Dit werd vaak veroorzaakt door symptomen zoals vermoeidheid, opvliegers en concentratieproblemen. De studie benadrukte ook dat medewerkers die onvoldoende steun ontvangen van hun werkgever of bedrijfsarts, meer kans hebben om hun werk niet naar behoren te kunnen uitvoeren, wat leidt tot een verhoogd ziekteverzuim.
Ook blijkt uit onderzoek van Health and Safety Executive (HSE) in het Verenigd Koninkrijk dat vrouwen die werkgerelateerde stress ervaren tijdens de overgang meer kans hebben op langdurig verzuim.
Wat kan je doen als bedrijfsarts?
Als bedrijfsarts kan je een belangrijke rol spelen in het ondersteunen van medewerkers die de overgang doormaken. Hieronder volgen enkele strategieën die je kunt toepassen:
1. Stel een open dialoog in
Het is belangrijk om een open en niet-stigmatiserende omgeving te creëren waar medewerkers zich comfortabel voelen om hun symptomen te bespreken. Veel vrouwen ervaren schaamte over de symptomen van de overgang, wat hen kan beletten om hulp te zoeken. Door een open communicatie te bevorderen, kan je hen helpen om zich ondersteund te voelen.
2. Beoordeel en pas werkdruk aan
Als een medewerker meldt dat zij moeite heeft met het werken door opvliegers, vermoeidheid of concentratieproblemen, overweeg dan het aanpassen van haar werkdruk. Flexibele werktijden of de mogelijkheid om thuis te werken kunnen de druk verlichten. Dit kan het verschil maken in het behoud van productiviteit en het verminderen van stress. Daarnaast kunnen kleine aanpassingen in de werkplek kunnen de ervaring van de overgang verbeteren. Bijvoorbeeld, zorg voor een koele werkruimte voor medewerkers die last hebben van opvliegers. Bied rustpauzes aan voor medewerkers die behoefte hebben aan extra tijd om op adem te komen.
3. Promoot gezonde levensstijlkeuzes
Stimuleer medewerkers om gezonde levensstijlkeuzes te maken, zoals regelmatige lichaamsbeweging en een gezond dieet. Studies tonen aan dat lichaamsbeweging kan helpen om symptomen van de overgang te verlichten, zoals stemmingswisselingen en slaapproblemen.
4. Psychologische ondersteuning
Overgangsklachten kunnen soms ook mentale uitdagingen met zich meebrengen, zoals angst, depressie of stemmingswisselingen. Door medewerkers aan te moedigen om over hun gevoelens en emoties te praten, kan stigma worden verminderd en kunnen ze zich gesteund voelen. Het aanbieden van psychologische ondersteuning of doorverwijzing naar een psycholoog van The Mental Move kan helpen om deze symptomen aan te pakken.
De Week van de Overgang biedt een waardevolle kans om stil te staan bij de uitdagingen die vrouwen doormaken tijdens de overgang, vooral op de werkvloer. Als bedrijfsarts kan je een essentiële rol spelen in het herkennen van de symptomen, het bieden van praktische ondersteuning en het creëren van een werkklimaat dat ruimte biedt voor deze veranderingen. De overgang is een fase die we niet over het hoofd moeten zien, maar waarin we vrouwen juist kunnen helpen om krachtig en ondersteund door te komen.